Əmək müqavilələrinin sənədləşdirilməsinin uçotu necə həyata keçirilir?

Satışı davam edən "Əməyin uçotu: A-dan Z-yə" (III nəşr) kitabından seçmə

Əmək Məcəlləsinin 85-ci, “Əmək müqavilələrinin sənədləşdirilməsinin uçotu qaydaları” maddəsinin birinci hisəsinə əsasən, işəgötürən bağlanmış əmək müqavilələrini, onlara edilən dəyişiklikləri, bu müqavilələrlə əlaqədar verilmiş əmrləri (sərəncamları, qərarları), habelə digər əmrləri (sərəncamları, qərarları) xüsusi kitab (jurnal) və ya kompüter vasitəsilə xüsusi proqramla uçotunun qeydiyyatını aparmalıdır. Uçot kompüter vasitəsilə aparılmırsa, qeydiyyat kitabı səhifələnməli, qaytanlanmalı və kitabın son səhifəsindəki qaytanın düyünü üzərinə müəssisənin möhürü vurulmalıdır.
Maddədən göründüyü kimi, işçi ilə işəgötürən arasındakı əmək münasibətləri ilə bağlı tərtib olunmuş əmrlərin qeydiyyatı həyata keçirilməlidir. Qeydiyyatın həyata keçirilməsi üçün iki metod tətbiq edilir:
- kompüter vasitəsilə xüsusi proqramla
Fikrimizcə, burda hər hansı Excel proqramında aparılan uçot nəzərdə tutulmur. Bəzi qurumlar mövcuddur ki, kadr kargüzarlığının həyata keçirilməsi üçün xüsusi proqramlar hazırlayaraq tətbiq edirlər. Həmin proqram təminatının təhlükəsizliyinin təmini və səlahiyyət bölgüsü müvafiq qaydalara uyğun həyata keçirilir.
- xüsusi kitab (jurnal) vasitəsilə
Həmin kitabla bağlı tələblər mövcuddur. Maddəyə əsasən, qeydiyyat kitabı səhifələnməli, qaytanlanmalı və kitabın son səhifəsindəki qaytanın düyünü üzərinə müəssisənin möhürü vurulmalıdır.
Qeydiyyat kitabları ilə bağlı əmək qanunvericiliyində başqa tələblər də nəzərdə tutulub. Əmək Məcəlləsinin 85-ci maddəsinin ikinci hissəsinə əsasən, işəgötürən qeydiyyat kitabını xüsusi uçot sənədi kimi saxlamalı və aparılan qeydlər səliqə ilə həmin kitaba yazılmalıdır. Kitabdakı qeydlərin qaralanmasına, pozulmasına, səhifələrin cırılmasına, dəyişdirilməsinə yol verilmir. Həmçinin, maddənin üçüncü hissəsində qeyd edilir ki, bu maddədə göstərilən sənədlərin uçotu və qeydiyyatı istər kompüter proqramları vasitəsilə, istərsə də əl üsulu ilə həyata keçirilərkən işəgötürən tərəfindən uçot sənədlərinin mühafizəsi təmin olunmalıdır.
 Maddələrdən göründüyü kimi, əmək qanunvericiliyində qeydiyyat kitabına xüsusi önəm verilir və işəgötürən üçün xüsusi tələblər müəyyən edilib.
Bundan əlavə, Azərbaycan Respublikası Prezidentinin 27 sentyabr 2003-cü il tarixli, 935 nömrəli Fərmanı ilə təsdiq edilmiş “Dövlət orqanlarında, dövlət mülkiyyətində olan və paylarının (səhmlərinin) nəzarət zərfi dövlətə məxsus olan hüquqi şəxslərdə və büdcə təşkilatlarında kargüzarlığın aparılmasına dair TƏLİMAT”ının 7 nömrəli Əlavəsi ilə “Əmrlərin qeydə alınması kitabı”nın forması təsdiq edilib.