İş vaxtının cəmlənmiş uçotunda əmək haqqının hesablanması (3 MİSALLA İZAH)

Satışı  yekinlaşmaqda olan “Əməyin uçotu: A-dan Z-yə” (III nəşr) kitabından seçmə

İş vaxtının cəmlənmiş uçotunda əmək haqqının necə hesablanmasına aydınlıq gətirək.  Qeyd edək ki, iş vaxtının cəmlənmiş uçotu zamanı əksər hallarda qeydiyyat dövrü illik götürülür. Məsələnin tam aydın olması üçün, 5 müxtəlif misal üzərində izahat təqdim edirik.
Mİsal 1.  Mühafizəçi vəzifəsində çalışan və 600 manat əmək haqqı alan işçinin iş vaxtının cəmlənmiş uçotunun qeydiyyat dövrü oktyabr ayı olaraq nəzərə alınıb. İşçinin iş vaxtı 2022-ci ilin oktyabr ayında 168 saatdan (21 gün x 8 saat) çox olmayaraq müəyyən edilə bilməz.
Amma mümkündür ki, işçi gün və həftə ərzində müvafiq olaraq 8 saatdan və 40 saatdan çox işə cəlb edilsin. Yetər ki, iş vaxtının müddəti qeydiyyat (uçot) dövrü olan ay ərzində iş günlərinin sayına müvafiq olan 168 saatı keçməsin. Bir məsələni xüsusi vurğulayaq ki, işəgötürən prosesi elə tənzimləməlidir ki, yekunda qeydiyyat (uçot) dövründəki iş müddəti ilə işçinin işlədiyi iş saatları uyğun olsun. 
Mİsal 2.  Növbəlilik cədvəli üzrə 12 saat işləyən və 600 manat əmək haqqı alan işçi 2022-ci ilin fevral ayında 158 saat işləyib. Bu halda işçi və işəgötürən arasında bağlanan əmək müqaviləsinin şərtlərinə baxmaq lazımdır. Əksər hallarda işəgötürən əmək müqaviləsində qeyd edir ki, işçinin qeydiyyat (uçot) dövründə iş vaxtı aylıq normadan az olduğu halda da sabit aylıq əmək haqqı ödəniləcək. Bu halda işçi aylıq norma olan 160 saatdan 2 saat az işləsə də, ona 600 manat əmək haqqı hesablanır.
Mİsal 3.  Gündəlik 12 saat işləyən və 600 manat əmək haqqı alan işçi 2022-ci ilin fevral ayında 156 saat işləyib. Əgər əmək müqaviləsində başqa şərtlər nəzərdə tutulmayıbsa, o halda əmək haqqı aşağıdakı kimi hesablanır:
Əmək haqqı =  (600 manat x 156 saat) / (160 saat) = 585 manat.