ƏDV qeydiyyatı üçün ərizənin təqdim olunması necə həyata keçirilir?

Satışı davam edən “Vergi uçotu: A-dan Z-yə” (VII nəşr) kitabından seçmə

Məlumat verdiyimiz ki, ƏDV qeydiyyatının iki forması var: məcburi və könüllü qeydiyyat. Hər iki qeydiyyat üzrə vergi ödəyicisi ərizə ilə vergi orqanına müraciət etməlidir.

1 yanvar 2022-ci ildən Vergi Məcəlləsinin 155.1-ci maddəsinə olunan əlavəyə əsasən, bu Məcəllənin 154.6-cı maddəsində nəzərdə tutulan fəaliyyətlə məşğul olan şəxslər dövlət qeydiyyatına və ya vergi orqanında uçota alınmaq üçün ərizə ilə birlikdə, bu fəaliyyətlə sonradan məşğul olduqları halda isə həmin fəaliyyəti həyata keçirməyə başladığı günədək ƏDV məqsədləri üçün qeydiyyata dair ərizə verməyə borcludurlar.

Misal 1. Vergi ödəyicisi bina tikintisi fəaliyyəti ilə məşğul olacağından vergi orqanına uçota alınmaq üçün ərizə verir.

Bu halda vergi ödəyicisi kimi uçota alınması ilə birlikdə ƏDV qeydiyyatına alınması barədə də ərizə verməlidir.

Misal 2. Pərakəndə satış fəaliyyəti keçirən və ƏDV ödəyici olmayan şəxs qərar verir ki, 1 aprel 2022-ci ildən etibarən bina tikintisi ilə məşğul olsun.

Bu halda vergi ödəyicisi bina tikintisi fəaliyətini həyata keçirmək üçün ƏDV məqsədləri üçün qeydiyyata dair ərizə ilə vergi orqanına müraciət etməlidir.

Qeyd edilən halla bağlı analoji dəyişiklik Vergi Məcəlləsinin 157-ci (Qeydiyyat) maddəsində də olunub. Vergi Məcəlləsinin 157.3.1-ci maddəsinə əlavə edilən yeni abzasa əsasən, bu Məcəllənin 154.6-cı maddəsində nəzərdə tutulan fəaliyyətlə məşğul olan şəxslərin dövlət qeydiyyatına və ya vergi orqanında uçota alındığı gündə, bu fəaliyyətlə sonradan məşğul olduqları halda isə həmin fəaliyyəti həyata keçirməyə başladığı gündə ƏDV qeydiyyatı hansı tarixin əvvəl başlanmasından asılı olaraq qüvvəyə minir.

Digər hal isə, ardıcıl 12 aylıq dövrün istənilən ayında (aylarında) vergi tutulan əməliyyatların həcmi 200 000 manatdan artıq olduqda və ya bir əqd və ya müqavilə üzrə ƏDV-yə cəlb olunan əməliyyatın ümumi dəyəri 200 000 manatdan artıq olduqda baş verir.

ƏDV qeydiyyatı ilə bağlı müddətlər də müəyyən olunub.

Misal. Pərakəndə ticarət fəaliyyəti ilə məşğul olan “A” MMC-nin 2020-ci ilin sentyabr ayında ardıcıl 12 aylıq dövriyyəsi 200 000 manatı keçir.

Bu halda 1 oktyabrdan başlayaraq 10 gün müddətində ƏDV qeydiyyatı üçün müraciət olunmalıdır. Artıq oktyabr ayından etibarən mallara ƏDV hesablanacaq.

Qeyd edək ki, vergi orqanlarında olan “AVİS” proqramında ardıcıl 12 aylıq dövriyyə proqram tapşırıqları vasitəsilə nəzarətdə saxlanılır.

İndi də bir əqd və ya müqavilə üzrə əməliyyatın ümumi dəyərinin 200.000 manatdan artıq olduğu halda vergi ödəyicisinin ərizə ilə müraciət tarixinə diqqət yetirək.

Misal. “A” MMC 2020-ci ilin may ayında “S” MMC ilə müqavilə imzalayır. Müqaviləyə uyğun olaraq “A” MMC 250 000 manatlıq malların “S” MMC-yə satışını həyata keçirəcək.

Həmçinin, müqavilədə qeyd olunub ki, malların təqdim olunması iyun ayında reallaşdırılsın.

Bu halda Vergi Məcəlləsinin tələbi odur ki, “A” MMC həmin əməliyyatın həyata keçiriləcəyi günədək ƏDV ödəyicisi kimi qeydiyyata alınması üçün vergi orqanlarına ərizə ilə müraciət etsin. Tutaq ki, mallar iyunun 20-si təqdim olunacaq, həmin tarixdə artıq “A” MMC ƏDV ödəyicisi kimi vergi orqanında qeydiyyatda olmalıdır.

Satışda olan YENİ nəşrlərimiz: