Müddətli müqavilənin artırılmasında ən çox rast gəlinən səhv hansıdır?

Satışı yalnız kitabxanalarda davam edən "Əməyin uçotu: A-dan Z-yə" (III nəşr) kitabından seçmə

Müddətli əmək müqaviləsinin artırılmasında bəzi həmkarlarımızın yol verdiyi səhv haqqında misal üzərində məlumat vermək istərdik.

Mİsal 1. İşəgötürən işçi ilə 3 aylıq əmək müqaviləsi imzalayır və müddət bitdikdən sonra müqavilə eyni müddətdə artırılır. 6 aydan sonra əmək müqaviləsinin müddəti yenə avtomatik 6 ay artırılır: (3 ay (bağlandığı müddət) + 3 ay (uzadıldığı müddət)). İşəgötürən 9-cu ayda işçinin əmək müqaviləsinə müddətin bitməsi adı ilə xitam vermək istərsə, bu, doğru (qanuni) olmayacaq. Çünki əmək müqaviləsi 9 aydan yox, 12 aydan sonra başa çatır. İşçinin əmək müqaviləsi ilk dəfə 3 ay artırıldığı üçün əmək müqaviləsinin müddəti artıq 6 aylıq hesab edilir. Məhz buna görə əmək müqaviləsinin müddəti ikinci dəfə 3 aylıq yox, 6 aylıq artırıldığından müqavilənin bitmə tarixi müqavilə imzalandığı tarixdən 12 ay sonra hesab edilir.

Fikrimizin daha da aydın olması üçün fərqli misala baxaq.

Mİsal 2.  İşəgötürən işçi ilə 5 aylıq əmək müqaviləsi imzalayır. Müddət bitdikdə qarşılıqlı razılaşmaya əsasən, müqavilənin müddəti 2 ay müddətinə artırılır. Müqavilə imzalandığı gündən 7 ay (5 ay (ilkin müqavilə dövrü) + 2 ay (artırılan dövr)) keçdikdən sonra, müddətli əmək müqaviləsi avtomatik artırılır. Bu halda işçinin əmək müqaviləsi sonuncu dəfə 2 ay artırılsa da, ümumi əmək müqaviləsi 7 aylıq olduğu üçün, artırılan müddət də 7 ay nəzərə alınmalıdır.

İşəgötürən tərəfindən müddətli əmək müqaviləsinin artırılması müddətinin zamanı iki proses həyata keçirilməlidir.

Birincisi, əmək müqaviləsinin müddəti bitdikdən sonra işəgötürən bir həftədən gec olmamaqla əmək müqaviləsinə dəyişikliklər hazırlamalı və müqavilənin müddətinin artırılmasını həyata keçirməlidir. Qeyd edək ki, işəgötürən müqavilə müddətinin bitməsini gözləmədən də müddəti artırmaq hüququna malikdir. Əmək Məcəlləsinin 73-cü maddəsində qeyd edilən “bir həftə” tələbinə müddətin artırılması ilə bağlı müəyyən edilən son hədd kimi baxılmalıdır.

İkincisi, işəgötürən müqavilə müddətinin bitməsi ilə bağlı mövcud əmək müqaviləsini ləğv edib, işçi ilə yeni, müddətli əmək müqaviləsi bağlaya bilər. Bu halda işəgötürən əmək müqaviləsinə xitam verdiyindən mütləq işçi ilə son haqq-hesab aparmalıdır ki, bu da birinciyə nisbətən uzun prosesdir, daha çox rəsmiləşdirmə və hesablama tələb edir.